Bu çalışmada, Dünya ve
Türkiye’deki metropolleşme olgusu ve
sürecinin nasıl başladığı ve nereye
ulaştığı, gelecekte ise hangi
noktalara ulaşabileceği
araştırılmıştır. Çalışmada günümüz
dünyasında metropoliten yönetimlerde
yapılan son değişiklikler de
araştırılmış belli başlı modeller
altında değerlendi-rilmiştir.
Çalışma üç ana bölümden meydana
gelmektedir. Birinci bölümde
metropol olgusu üzerinde
durulmuştur. Bu bölümde öncelikle,
insanoğlunun kentleri ilk
kurmasından, metropoliten kentin
ortaya çıkışına ilişkin süreç
tarihsel arkaplan bağlamında ele
alınmıştır. İnsan yerleşim birimleri
ve bunun kav-ramsal türevleri yine
birinci bölümde ele alınarak,
metropol kentin yerleşim birimleri
içindeki yeri ortaya konulmuştur.
İlk bölümde ele alınan son konu
kentlerin büyümesine ilişkin
kuramlardır. Kentlerin öncelikle
yapısal olarak büyümesine ilişkin,
daha sonra ise demografik ve
işlevsel olarak büyümesine ilişkin
kuramlar tartışılmış, son olarak da
optimal kent büyüklüğü kavramına
değinilmiştir.
Çalışmanın ikinci bölümünde
metropoliten politikalar ve yönetim
modelleri üzerinde durulmuştur. Bu
bölümde öncelikle büyüyen kentler
sorununa yöne-lik, içlerinde
metropoliten yönetim oluşturma da
dahil beş politika incelenmiş-tir.
Metropoliten yönetim modelleri ve bu
modellere uygun örnekler ikinci bö-lümde
ele alınan konulardandır. Bu
bağlamda, metropoliten modeller ile
ilgili bilim dünyasının kabul ettiği
en geçerli sınıflandırma şekli
kullanılarak, model-leri en iyi
temsil eden örnekler seçilerek
incelenmeye çalışılmıştır.
Örneklerde en son verileri
kullanabilmek için bu bölümde
internetten sıkça yararlanılmış-tır.
Birleşmiş Milletler, Amerikan Nüfus
Bürosu ve kent yönetimlerinin resmi
web sayfaları, kullanımda özellikle
tercih edilen kaynaklar olmuştur.
Çalışmanın üçüncü bölümünde ise
Türkiye örneği incelenmiştir.
Öncelikle Türkiye’deki kentleşme ve
metropolleşme süreci, sayısal
veriler analiz edile-rek
değerlendirilmiştir. Türklerde
metropoliten yönetimin başlangıcı
“İstanbul Şehremaneti” olarak kabul
edilmiş ve Şehremanetinden günümüze,
metropo-liten yönetim konusunda
uygulanmış modeller tarihsel süreç
içerisinde ele alınmıştır. Türkiye
örneğinde son inceleme alanı
“Büyükşehir Belediye Mode-li”dir.
Büyükşehir belediye modelinin
yönetsel yapısı, metropoliten
örgütlenme içinde yetki-görev ve
kaynakların paylaşımı, metropoliten
planlama ve koor-dinasyon ile
merkezi yönetim ve kendisine bağlı
birimler ile olan ilişkileri ince-lenmiş,
sorunlu alanlar belirlenerek,
çözümler sunulmaya çalışılmıştır.
